Uzmanlara göre beslenme alışkanlıkları, beyin sağlığının korunmasında belirleyici bir rol oynuyor. Yapılan araştırmalar, bazı gıdaların düzenli tüketiminin demans riskinin düşürülmesine katkı sağlayabileceğini ortaya koyuyor.

Çoğu kişi kalp sağlığını korumak için hangi gıdalardan uzak durulması gerektiğini biliyor. Ancak tüketilen besinlerin beyin üzerindeki etkisi çoğu zaman aynı ölçüde değerlendirilmiyor.

The Huffington Post’ta yer alan habere göre, klinisyen ve New York Long Island’daki Melillo Center’ın kurucusu Robert Melillo, beynin vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 2’sini oluşturmasına rağmen toplam kalorinin yaklaşık yüzde 20’sini tükettiğini belirterek, beslenmenin beyin fonksiyonları üzerindeki etkisinin oldukça büyük olduğuna dikkat çekiyor.

Beslenme düzeninin beyin sağlığındaki rolüne vurgu yapan St. Mary’s Medical Center beyin cerrahisi şefi Brett Osborn ise doğru diyetin zihinsel canlılık ve bilişsel performans açısından temel bir unsur olduğunu ifade ediyor.

Bilim dünyasında Alzheimer hastalığı’nın kesin nedeni tam olarak açıklanamasa da, birçok uzman diyet ve çevresel faktörlerin belirleyici olabileceğini düşünüyor. Kasım 2022’de Neurology dergisinde yayımlanan bir çalışma, flavonoid bakımından zengin besinlerin artırılmasının demans riskinde azalmayla ilişkili olduğunu ortaya koydu.

Nörobilim araştırmacısı Dale Bredesen, Alzheimer gelişiminde enerji üretimindeki azalma ve inflamasyon artışının temel faktörler arasında yer aldığını belirtirken, beslenme ve çevresel etkenlerin bu süreçleri doğrudan etkileyebildiğini vurguluyor.

Öte yandan Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü’nde görev yapan Philip Gold, egzersiz, eğitim düzeyi ve zihinsel aktivitenin yanı sıra yeterli uykunun da beyin sağlığı açısından kritik olduğunu ifade ediyor. Uyku sırasında beynin kendini yenilediği biliniyor.

Sağlıksız beslenme alışkanlıklarının yalnızca fiziksel değil, bilişsel sağlık üzerinde de olumsuz etkiler oluşturabileceği görülüyor. Brett Osborn, dengesiz bir diyetin bağırsak mikrobiyotasını bozarak inflamasyona yol açabileceğini ve bunun da beyin fonksiyonlarını etkileyebileceğini belirtiyor. Ayrıca obezitenin Alzheimer demansı açısından önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çekiliyor.

Peki beyin sağlığını destekleyen besinler hangileri? Uzmanlar bu konuda şu önerileri sıralıyor:

Sağlıklı Yağ Kaynağı Avokado

Guacamole, avokadolu tost ve salatalarda sıkça yer verilen avokadonun, sağlıklı tekli doymamış yağlar açısından zengin bir kaynak olduğu biliniyor. Dale Bredesen’e göre bu yağ türü damar hastalıkları riskini azaltmaya katkı sağlarken, basit karbonhidratlar ve doymuş yağların olumsuz etkileri olmadan beyne daha dengeli bir enerji sunuyor.

Sulforafan Kaynağı Brokoli

Brokoli, turpgiller ailesine ait olup sulforafan gibi biyoaktif bileşikler içeren bir sebze olarak öne çıkıyor. Brett Osborn, bu bileşiklerin inflamasyonu azaltarak beyin sağlığını destekleyebileceğini ifade ediyor. 2019 yılında yayımlanan bir çalışmada ise sulforafanın güçlü bir antioksidan özelliğe sahip olduğu ve sinir sisteminin korunmasına katkı sağlayabileceği ortaya kondu.

Oksidatif Strese Karşı Yaban Mersini

Yaban mersini, flavonoid bakımından zengin içeriğiyle beyin sağlığı üzerinde olumlu etkilerle ilişkilendiriliyor. Bu bileşiklerin sinir hücrelerini koruyarak nöral esnekliği desteklediği ve beyne giden kan akışını artırabildiği biliniyor. 2022 yılında yayımlanan bir çalışma, düzenli tüketimin işlem hızını artırabileceğini ve bilişsel gerileme sürecini yavaşlatabileceğini ortaya koyuyor. Bunun yanı sıra içerdiği antosiyaninlerin, oksidatif stres ve inflamasyona karşı koruyucu bir rol üstlendiği anlaşılıyor.

Hafızayı Destekleyen Yumurta

Yumurta sarısı, kolin bakımından zengin bir içerik sunarak beyin fonksiyonlarıyla doğrudan ilişkilendiriliyor. Kolinin, hafıza süreçlerinde rol oynayan önemli nörotransmitterlerden biri olan asetilkolinin üretiminde görev aldığı biliniyor. Robert Melillo, asetilkolinin özellikle hafıza açısından kritik bir rol üstlendiğini ve Alzheimer hastalığı sürecinde bu maddenin belirgin şekilde azaldığını vurguluyor.

Beyin Dostu Yağlı Balıklar

Somon, sardalya ve uskumru gibi yağlı balıkların omega-3 yağ asitleri açısından zengin bir kaynak olduğu biliniyor. Bu yağ asitlerinin hafıza fonksiyonlarını desteklediği, ruh halinin dengelenmesine katkı sağladığı ve bilişsel gerileme riskini azaltabildiği belirtiliyor. Ayrıca omega-3’lerin yeni sinir hücrelerinin oluşumunu destekleyerek beyin sağlığını korumada rol oynadığı görülüyor.

Vitamin ve Antioksidan Deposu Sebzeler

Ispanak ve lahana başta olmak üzere yeşil yapraklı sebzelerin, zengin vitamin, mineral ve antioksidan içeriğiyle dikkat çektiği görülüyor. Bu besinlerin iltihaplanmayı azaltarak zihinsel performansın korunmasına katkı sağladığı biliniyor. Aynı zamanda içerdikleri magnezyum sayesinde stres düzeyinin düşürülmesine yardımcı olurken, kan basıncının dengede tutulmasında da rol oynayabiliyor.

Protein ve Amino Asit Zengini Ton Balığı

Ton balığının, dopamin ve norepinefrin üretiminde rol oynayan tirozin amino asidi açısından zengin bir kaynak olduğu biliniyor. Ayrıca içerdiği kreatinin, hücrelerin su dengesinin korunmasına katkı sağlayarak genel hücresel işleyişi desteklediği görülüyor.

Alzheimer’a Karşı Destekleyici Zerdeçal

Zerdeçalın temel bileşeni olan kurkuminin, güçlü anti-inflamatuar özellikleriyle öne çıktığı biliniyor. Bu bileşiğin, Alzheimer ile ilişkilendirilen proteinlerle etkileşime girerek beyin sağlığını destekleyebildiği ifade ediliyor. 2023 yılında yayımlanan bir çalışma da kurkuminin sinir sistemi üzerinde koruyucu etkiler gösterebildiğini ortaya koyuyor.

Nörodejeneratif Hastalıklara Karşı Zencefil

Zencefil, güçlü antioksidan ve anti-inflamatuar özellikleriyle öne çıkan bir besindir. Brett Osborn’a göre bu etkiler bilişsel fonksiyonları desteklerken sinir hücrelerinin korunmasına katkı sağlar. Bu sayede Alzheimer hastalığı ve Parkinson hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıklara karşı koruyucu bir etki sunabilir.

Hücresel Koruma Sağlayan Ginkgo Biloba

Ginkgo biloba, hafıza ve bilişsel performans üzerindeki etkileriyle öne çıkan bir bitki olarak tanımlanır. Beyne giden kan akışını artırdığı ve hücreleri oksidatif hasara karşı koruyucu bir rol üstlenebildiği ifade edilir.

Bağırsak Dostu Fermente Besinler

Kimchi, kefir, kombucha, lahana turşusu ve yoğurt gibi fermente gıdalar, bağırsak sağlığını destekleyen besinler arasında yer alır. Araştırmalar, bağırsak ile beyin arasında güçlü bir etkileşim bulunduğunu ortaya koyar. Dengeli bir mikrobiyom yapısı, beyin fonksiyonlarının desteklenmesine katkı sağlarken yaşa bağlı hastalık risklerinin azaltılmasında da rol oynayabilir.

https://gazeteoksijen.com/saglik/uzmanlar-siraladi-demans-riskini-azaltmaya-yardimci-11-besin-272700

Haberin Girilen Tarihi ve Saati: 19/04/2026 17:02