Yeni bir araştırma, oturarak geçirilen sürede yapılan aktivitelerin türünün demans riski üzerinde etkili olabileceğini ortaya koydu. Zihinsel açıdan aktif uğraşların riski azaltabileceği, pasif alışkanlıkların ise riski artırabileceği ifade edildi.
Oturarak geçirilen sürenin nasıl değerlendirildiği, demans riski üzerinde belirleyici olabiliyor. Son dönemde yayımlanan bir araştırma, zihinsel açıdan “aktif” ve “pasif” olarak sınıflandırılan sedanter davranışlar arasındaki farkın beyin sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini gösterdi.
The Huffington Post’ta yer alan habere göre, American Journal of Preventive Medicine dergisinde yayımlanan çalışmada, İsveç’te yaşayan ve büyük bölümü kadınlardan oluşan 20 binden fazla yetişkinin verileri incelendi. Araştırma kapsamında, 1997 yılında katılımcılara yöneltilen anketlerle televizyon izleme ve müzik dinleme gibi zihinsel olarak pasif kabul edilen davranışlar değerlendirildi.
Bunun yanında, ofis işleri, örgü örme ve dikiş gibi zihinsel açıdan daha aktif sayılan sedanter faaliyetler de incelemeye dahil edildi. Katılımcıların hafif ve orta düzeydeki fiziksel aktiviteleri de yine aynı anketler üzerinden ölçüldü. Araştırmacılar, yaklaşık 20 yıl sonra katılımcıları yeniden değerlendirerek demans gelişimi açısından inceleme yaptı.
Hareketsiz ve Pasif Yaşam Demans Riskini Artırıyor
Araştırma bulgularına göre, televizyon izleme gibi zihinsel açıdan pasif sedanter davranışların daha yüksek demans riskiyle bağlantılı olduğu belirlendi. Buna karşılık, zihinsel olarak aktif faaliyetlerin günlük yaşama dahil edilmesinin daha olumlu sonuçlar ortaya koyduğu görüldü.
Çalışmanın sonuçlarına göre, zihinsel açıdan aktif sedanter davranışlara günde ayrılan her ek bir saatin demans riskini yüzde 4 oranında düşürdüğü belirlendi. Bu koruyucu etkinin özellikle 50-64 yaş grubundaki bireylerde daha belirgin olduğu ifade edildi.
Araştırmada ayrıca, günde bir saatlik pasif sedanter davranışın aktif bir faaliyetle değiştirilmesinin demans riskini yüzde 7 oranında azalttığı tespit edildi. Pasif davranış süresi ve fiziksel aktivite düzeyi sabit tutulduğunda dahi, bir saatlik aktif sedanter etkinliğin eklenmesinin riskte yüzde 11’lik bir düşüşle ilişkili olduğu saptandı.
Dijital Yaşam Tarzı Demans Riskini Tetikleyebilir
Araştırmacılar, çalışmanın bazı sınırlılıklar içerdiğine dikkat çekti. Araştırmanın 1997 yılında başlatılması nedeniyle, günümüzde yaygın olarak kullanılan akıllı telefonlar, sosyal medya ve video akış platformlarının değerlendirme kapsamına alınmadığı belirtildi.
Uzmanlardan Hussein Yassine, bu tür dijital alışkanlıkların zihinsel açıdan pasif davranışlar arasında değerlendirilebileceğini ve dikkat üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini ifade etti.
Yassine, söz konusu içeriklerin beynin bilgi işleme kapasitesini ve odaklanmayı sağlayan sinir ağlarını zayıflatabileceğini, bunun da zaman içinde konsantrasyon becerisinde düşüşe yol açabileceğini dile getirdi.
Beyin Zorlandıkça Güçlenir
Uzmanlardan Leana Wen, elde edilen bulguların beynin zihinsel uyarımdan fayda sağlamasıyla açıklanabileceğini dile getirdi.
Wen, bilişsel açıdan aktif kalmanın sinir bağlantılarının korunmasına katkı sunduğunu, aynı zamanda beynin zaman içinde değişimlere uyum sağlama kapasitesi olarak tanımlanan “bilişsel rezervi” desteklediğini belirtti.
Uzun süre düşük zihinsel çaba gerektiren aktivitelerle zaman geçirilmesinin ise bu bağlantıları yeterince uyarmayabileceğini vurgulayan Wen, bunun yıllar içinde hafıza ve düşünme becerilerinde gerilemeye neden olabileceğini ifade etti.
Araştırma Nedensellik Değil, İlişki Ortaya Koyuyor
Uzmanlar, çalışmanın doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi ortaya koymadığını da vurguladı. Leana Wen, bilişsel açıdan daha iyi durumda olan bireylerin zaten zihinsel olarak daha aktif faaliyetlere yönelme eğiliminde olabileceğine dikkat çekti.
Bu nedenle elde edilen bulguların, pasif aktivitelerin doğrudan demansa yol açtığını kanıtlamadığını belirten uzmanlar, ancak iki durum arasında güçlü bir ilişkiye işaret ettiğini ifade etti.
Sağlıklı Yaşam İçin Zihinsel ve Fiziksel Denge Gerekli
Araştırmalar, zihinsel açıdan uyarıcı faaliyetlerin fiziksel aktiviteyle birlikte sürdürülmesinin beyin sağlığı üzerinde olumlu etkiler sağladığını ortaya koyuyor.
Uzmanlardan Dylan Wint, beyni güçlendirmek için yeni hobiler edinmenin, kurslara katılmanın ya da yeni bir dil veya enstrüman öğrenmenin etkili yöntemler arasında yer aldığını belirtti.
Wint’e göre bir aktivitenin bilişsel fayda sağlamasında en önemli unsur, kişinin kendini zorlaması ve yeni şeyler öğrenmeye devam etmesi olarak öne çıkıyor.
Haberin Girilen Tarihi ve Saati: 10/04/2026 20:54