Uzmanlara göre tüketilen proteinin türü, demans riskinin azaltılmasında önemli rol oynayabiliyor. Somon, yumurta, baklagiller ve ceviz gibi bazı protein kaynaklarının beyin sağlığını desteklediği belirtiliyor.
Protein son yıllarda en çok konuşulan besin öğeleri arasında yer alıyor. Yeterli miktarda protein tüketimi; enerji sağlanması, kas kütlesinin korunması, cilt ve tırnak sağlığının desteklenmesi, bağışıklık sisteminin düzenli çalışması ve tokluk hissinin artırılması açısından önemli görülüyor.
Protein aynı zamanda demans riskinin azaltılmasına katkı sağlayabilecek besin öğeleri arasında değerlendiriliyor ve beyin sağlığı için de kritik bir rol üstleniyor.
The Huffington Post’ta yer alan habere göre diyetisyen ve beyin sağlığı beslenme uzmanı Maggie Moon, yeterli protein alınmamasının demansla ilişkilendirildiğini belirtiyor. Moon, “Protein, nörotransmitterlerin yapı taşlarını sağlar ve sağlıklı protein kaynakları beyin sağlığı için gerekli vitamin ve mineralleri içerir” ifadelerini kullandı.
Bilimsel çalışmalar da bu görüşü destekliyor. Araştırmalar, düşük protein tüketen ve kas gücü zayıf olan yaşlı bireylerde bilişsel gerileme belirtilerinin görülme olasılığının daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Buna karşılık yeterli protein alımının bu riskin dengelenmesine katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre demans riskini azaltmak için yalnızca yeterli protein tüketmek yeterli görülmüyor. Tüketilen proteinin türü de önemli bir faktör olarak öne çıkıyor. Beyin sağlığı alanında çalışan beslenme uzmanları, demans riskini azaltmaya yardımcı olabilecek protein kaynaklarını sıralıyor.
Demans Riskini Azaltmak İçin Beslenme Önerileri
Demansın ortaya çıkmasında birçok farklı faktör etkili oluyor ve tek bir yöntemle riskin tamamen ortadan kaldırılması mümkün görülmüyor. Ancak uzmanlara göre yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıkları, riski azaltmada önemli bir rol oynayabiliyor.
The Huffington Post’ta yer alan habere göre nörobilimci ve UCLA David Geffen School of Medicine profesörü Emeran Mayer, düzenli egzersiz yapmak, sosyal ilişkileri sürdürmek ve dengeli beslenmenin Demans riskini azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtiyor.
Beyin sağlığını desteklemek amacıyla geliştirilen beslenme modellerinden biri de MIND diyeti olarak öne çıkıyor. Bu beslenme planı, beyin sağlığına katkı sağlayan gıdaların tüketimini artırmayı, demans riskini yükseltebileceği düşünülen besinlerin ise sınırlandırılmasını öneriyor.
Nöropsikolog ve The Dementia League kurucusu Chad Edwards, MIND diyetinin Akdeniz diyetine benzer bir yapıya sahip olduğunu ancak belirli bir coğrafi bölgeyle sınırlı olmadığını ifade ediyor. Edwards’a göre iki beslenme modeli arasında büyük benzerlikler bulunuyor; ancak MIND diyeti karbonhidrat ve süt ürünleri konusunda daha sınırlayıcı bir yaklaşım benimsiyor ve özellikle yeşil yapraklı sebzeler, meyveler ile deniz ürünleri gibi beyin sağlığını destekleyen gıdalara daha fazla vurgu yapıyor.
Bilimsel çalışmalar da bu yaklaşımı destekliyor. Araştırmalara göre MIND diyetine düzenli olarak bağlı kalmak bilişsel gerileme hızını yaklaşık yedi buçuk yıl geciktirebiliyor. “MIND Diet for Two” kitabının yazarı beslenme uzmanı Laura M. Ali ise bu diyetin sıkı şekilde uygulanması durumunda demans gelişme riskinin yüzde 53, kısmen uygulanması halinde ise yüzde 35 oranına kadar azalabildiğini belirtiyor.
Beyin Sağlığını Destekleyen Protein Kaynakları
Uzmanlara göre düzenli tüketilen proteinin türü, demans riskinin azaltılmasında önemli bir etken olarak görülüyor. Yapılan değerlendirmelerde bazı protein kaynaklarının beyin sağlığını destekleyebileceği belirtiliyor. Uzmanlar, demans riskinin azaltılmasına katkı sağlayabilecek altı protein kaynağını şöyle sıralıyor:
1. Somon
Uzmanlara göre deniz ürünleri, demans riskini azaltmaya yardımcı olabilecek en güçlü protein kaynakları arasında yer alıyor. Özellikle somon, ton balığı, alabalık, uskumru ve sardalya gibi yağlı balıkların bu açıdan öne çıktığı belirtiliyor.
Nöropsikolog Chad Edwards, somonun yüksek miktarda omega-3 yağ asidi içerdiğini ve bu yağ asitlerinin nöron sağlığını desteklerken beyin iltihabını azaltmaya yardımcı olabileceğini ifade ediyor.
Beslenme uzmanı Laura M. Ali ise omega-3 yağ asitlerinin beyin hücrelerini koruduğunu, plak oluşumunu azaltabildiğini ve nöronlar arasındaki iletişimi desteklediğini belirtiyor. Uzmanlara göre beyin sağlığını desteklemek amacıyla haftada bir veya iki porsiyon deniz ürünü tüketilmesi öneriliyor.
Nörobilimci Emeran Mayer de omega-3 yağ asitlerinin, Alzheimer hastalığı ile ilişkilendirilen amiloid plak oluşumuna karşı koruyucu etkiler gösterebileceğine dikkat çekiyor.
2. Yumurta
Yumurta da düzenli tüketildiğinde demans riskinin azaltılmasına katkı sağlayabilecek protein kaynakları arasında gösteriliyor. Nöropsikolog Chad Edwards, haftada birden fazla yumurta tüketen kişilerde, hiç yumurta tüketmeyenlere kıyasla Demans riskinin yüzde 47 daha düşük olduğunun bazı çalışmalarla ilişkilendirildiğini belirtiyor.
Edwards’a göre yumurta yalnızca omega-3 yağ asitleri değil, aynı zamanda kolin açısından da zengin bir besin. Kolinin, hafıza, dikkat ve öğrenme süreçlerinde rol oynayan asetilkolin adlı nörotransmitterin üretiminde kullanıldığı ifade ediliyor.
3. Fasulye ve baklagiller
Fasulye ve diğer baklagiller de beyin sağlığını destekleyen güçlü besinler arasında gösteriliyor. Beslenme uzmanı Laura M. Ali, fasulyenin bitkisel protein ve lif açısından zengin olduğunu, bu sayede bağırsak sağlığını desteklediğini ve içerdiği antioksidan bileşiklerle iltihabın azalmasına katkı sağlayabileceğini ifade ediyor.
Nörobilimci Emeran Mayer ise bağırsak sağlığının korunmasının Demans riskini azaltmada önemli bir etken olduğuna dikkat çekiyor. 2022 yılında yayımlanan bir araştırma da bağırsak mikrobiyotasındaki dengesizliklerin demans gelişimiyle ilişkili olabileceğini ortaya koydu.
Diyetisyen Maggie Moon, fasulyelerin polifenoller bakımından zengin olduğunu ve bu bileşiklerin beyin dokusunda görülen iltihabı azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtiyor. Ayrıca baklagillerin B vitaminleri ve amino asitler içermesi nedeniyle beyin metabolizmasının sağlıklı şekilde çalışmasına katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.
Mayer’e göre fasulye tüketimi; lif, potasyum ve magnezyum içeriği sayesinde kan dolaşımını destekleyerek LDL kolesterol seviyelerinin düşmesine yardımcı olabiliyor. Kan dolaşımının iyileşmesi ise beyne taşınan oksijen ve besin miktarını artırarak bilişsel fonksiyonların korunmasına katkı sağlayabiliyor.
4. Soya
Uzmanların önerdiği bitkisel protein kaynaklarından biri de soya ürünleri olarak öne çıkıyor. Frontiers in Nutrition dergisinde 2025 yılında yayımlanan ve 68 binden fazla kişinin verilerini inceleyen bir araştırma, soya tüketen bireylerde büyük nörobilişsel bozukluk görülme riskinin yaklaşık yüzde 14 daha düşük olduğunu ortaya koydu.
Bu nedenle tofu, tempeh, edamame ve soya sütü gibi soya bazlı gıdaların tüketiminin Demans riskinin azaltılmasına katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.
5. Ceviz
Uzmanlara göre kuruyemiş ve tohumların düzenli tüketimi de beyin sağlığını destekleyen beslenme alışkanlıkları arasında yer alıyor. Nöropsikolog Chad Edwards, özellikle cevizlerin omega-3 yağ asitleri bakımından en zengin kuruyemişlerden biri olduğunu belirtiyor.
Cevizin aynı zamanda protein, polifenoller ve E vitamini içerdiği ifade ediliyor. Bu bileşiklerin beyin dokusunda görülebilen iltihabın azaltılmasına katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
6. Tavuk
Uzmanlar, demans riskini azaltmak isteyen kişilerin özellikle yüksek yağ içeren et tüketimini sınırlandırmasının önemli olduğunu belirtiyor. Buna karşılık tavuk gibi yağ oranı daha düşük protein kaynaklarının beslenme düzeninde yer almasının faydalı olabileceği ifade ediliyor.
Nöropsikolog Chad Edwards, tavuğun yalnızca protein açısından zengin bir gıda olmadığını, aynı zamanda kreatin içerdiğini ve bu bileşiğin bilişsel sağlık ile hafızayı destekleyebileceğini belirtiyor.
Beslenme uzmanı Laura M. Ali ise et tüketiminin B12 vitamini, çinko ve demir gibi önemli besin öğelerini sağlayabildiğine dikkat çekiyor. Ali, tercih edilecek etlerin mümkün olduğunca yüzde 90 oranında yağsız olmasına özen gösterilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Demans Riskini Artırabilecek Protein Kaynakları
Uzmanlara göre doymuş yağ oranı yüksek kırmızı etler ve aşırı işlenmiş et ürünlerinin sık tüketilmesi demans riskini artırabilecek faktörler arasında yer alıyor. Bu gıdalar protein bakımından zengin olsa da aynı zamanda yüksek miktarda doymuş yağ içeriyor. Bu nedenle aşırı tüketiminin demans riskinin artmasıyla ilişkilendirilebileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, bu tür gıdaların tamamen bırakılmasının gerekli olmadığını ancak günlük protein tercihleri arasında öncelikli kaynaklar olarak görülmemesi gerektiğini vurguluyor.
Bunun yerine bitkisel protein kaynakları, deniz ürünleri ve yumurta gibi besinlerin daha sık tercih edilmesinin hem kısa hem de uzun vadede beyin sağlığını destekleyebileceği ifade ediliyor.
Haberin Girilen Tarihi ve Saati: 10/03/2026 20:22