Nargilenin içim süresinin uzunluğu, ortaya çıkan yoğun duman miktarı ve kullanılan tütünün özellikleri nedeniyle sigaraya kıyasla daha fazla zarar verdiğini belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, tek bir nargile seansında bir kişinin yaklaşık 100 ya da daha fazla sigara dumanına eşdeğer miktarda duman soluduğunu ifade etti.

Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Dilek Toprak, Yeşilay Haftası kapsamında yaptığı açıklamada; nikotin bağımlılığı ile sigara ve nargile kullanımının sağlık üzerindeki etkilerine dair değerlendirmelerde bulundu.

Bir Kez Denemek Bile Bağımlılık Riskini Yükseltiyor

Sigaranın bağımlılık oluşturan temel maddesinin nikotin olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Toprak, nikotinin beyinde dopamin salgılanmasını artırarak kişide haz ve ödül duygusu oluşturduğunu belirtti. Bu durumun zamanla beynin nikotine karşı tolerans geliştirmesine yol açtığını ifade eden Toprak, aynı etkiyi sağlamak için giderek daha fazla nikotine ihtiyaç duyulduğunu kaydetti.

Nikotin maddesinin son derece bağımlılık yapıcı olduğuna dikkat çeken Toprak, “Tek bir kullanım dahi beyniniz üzerindeki anlık etkisi nedeniyle bağımlılık riskini artırabilir” uyarısında bulundu.

Hem Bedensel Hem Psikolojik Bağımlılık Ortaya Çıkabiliyor

Nikotin bağımlılığında vücudun hem fiziksel hem de psikolojik olarak bu maddeye bağımlı hale geldiğini belirten Prof. Dr. Toprak, fiziksel bağımlılığın yoksunluk belirtilerinden kaçınmak amacıyla nikotine ihtiyaç duyulması anlamına geldiğini ifade etti. Nikotin bırakıldığında huzursuzluk, sinirlilik ve konsantrasyon güçlüğü gibi belirtilerin ortaya çıktığını aktaran Toprak, psikolojik bağımlılıkta ise sigara kullanımının günlük rutinin bir parçası haline geldiğini kaydetti. Kahve içerken ya da stres anında sigara içme alışkanlığının bu duruma örnek olduğunu belirten Toprak, bu tür eşleşmelerde sigara içme isteğinin tetiklendiğini söyledi.

Tütün Salgını Halk Sağlığını Tehdit Ediyor

Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) tütünün yaygın kullanımını “tütün salgını” olarak tanımladığını belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, örgütün bunu şimdiye kadar karşılaşılan en büyük halk sağlığı tehditlerinden biri olarak değerlendirdiğini ifade etti. Toprak, her yıl 8 milyondan fazla kişinin tütün nedeniyle hayatını kaybettiğini, bu ölümlerin yaklaşık 1,2 milyonunun pasif içicilikten kaynaklandığını aktardı.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 700 milyon çocuğun, yani çocukların neredeyse yarısının, tütün ürünü dumanına maruz kaldığını da sözlerine ekledi.

Sigara Bağımlılığı Nasıl Fark Edilir?

Sigara bağımlılığının DSM-5 olarak adlandırılan evrensel tanı kriterlerine göre değerlendirildiğini belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, bu ölçütler doğrultusunda son 12 ay içinde en az iki kriterin görülmesinin nikotin bağımlılığına işaret ettiğini ifade etti.

Toprak, söz konusu tanı kriterlerini ise şöyle sıraladı:

• Planlanandan daha fazla veya daha uzun süre sigara içme

• Bırakma girişimlerinin başarısız olması

• Sigara temini ve içimi için aşırı zaman harcama

• Güçlü içme isteği

• İş, okul veya sosyal sorumlulukların aksaması

• Zararlı etkiler bilinmesine rağmen devam etme

• Tolerans gelişimi

• Yoksunluk belirtileri görülmesi

Sigara Bağımlılığında İlaç Tedavisi Etkili Sonuç Veriyor

Sigara bağımlılığının tedavi edilebilir bir durum olduğunu ve etkili yöntemlerin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, en yüksek başarı oranının davranışsal destek ile ilaç tedavisinin birlikte uygulanmasıyla elde edildiğini ifade etti. Bu yöntemlerin tek başına kullanımının dahi sigarayı bırakma oranlarını artırdığını kaydetti.

Farmakolojik tedavide en sık Nikotin Replasman Tedavisi (NRT) ve bupropion içerikli ilaçların tercih edildiğini aktaran Toprak, tedavi desteği olmadan yapılan bırakma girişimlerinde bir yıllık başarı oranının genellikle yüzde 3 ila 5 arasında olduğunu belirtti. İlaç desteğiyle bu oranın yüzde 15 ila 35’e kadar çıkabildiğini vurgulayan Toprak, kombine tedavilerde başarı oranının daha da yükseldiğini sözlerine ekledi.

Bağımlılık Tedavisinde Nüks Süreci Doğal Karşılanıyor

Tedavi sürecinde relaps (nüks) yaşanabileceğini belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, bunun tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmediğini, aksine bağımlılığın kronik yapısının bir göstergesi olduğunu ifade etti. Sigara bağımlılığının kronik ancak tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu vurgulayan Toprak, bu süreçte tıbbi desteğin önemli olduğunu kaydetti.

En etkili yöntemin ilaç tedavisi ile davranış terapisinin birlikte uygulanması olduğunu belirten Toprak, kombine yaklaşımın başarı oranını artırdığını söyledi.

Bir Nargile Seansı 100 Sigara Kadar Duman İçeriyor

Nargilenin bazı durumlarda sigaradan daha zararlı olabildiğini belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, bunun nedeninin içim süresinin uzunluğu, ortaya çıkan yoğun duman ve kullanılan tütünün yapısı olduğunu ifade etti. Toprak, nargilenin sigaraya kıyasla daha riskli olmasının başlıca nedenlerini şöyle sıraladı:

  • Nargilenin kömürle yakılması nedeniyle karbonmonoksit başta olmak üzere çeşitli toksik gazlar solunur. Ayrıca nargile dumanı, sigara dumanına kıyasla daha fazla ağır metal, katran ve kanserojen madde içerebilir.
  • Nargile genellikle 30 ila 60 dakika gibi uzun bir sürede tüketilir. Bu süre boyunca kullanıcı, sigara içen bir kişiye göre çok daha fazla duman solur. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), bir nargile seansında solunan duman miktarının 100 ya da daha fazla sigaraya eşdeğer olabileceğini bildirmektedir.
  • Nargile kullanımında ağızlıkların paylaşılması enfeksiyon riskini artırır. Tüberküloz, herpes ve diğer bulaşıcı hastalıkların yayılma ihtimali bu nedenle yüksektir.
  • Nargilede bulunan su, zararlı maddeleri tamamen filtrelemez; dumanın içeriğindeki toksinler solunmaya devam eder.

Nargile kullanımının sigaraya göre daha zararsız olduğu yönündeki algının doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, her iki ürünün de ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini ifade etti. Ancak nargilede daha fazla duman solunması ve karbonmonoksit gibi ek risklerin bulunması nedeniyle daha tehlikeli olabileceğinin kabul edildiğini kaydetti.

Tütün Bağımlılığına Karşı Alınabilecek Önlemler

Tütün bağımlılığının önlenmesinde en temel hedefin sigaraya başlamanın engellenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, özellikle çocukların ve gençlerin bu tehlikeden korunması için çaba gösterilmesi gerektiğini vurguladı. Toprak, ailelerin bu süreçte önemli bir rol üstlendiğini ifade ederek önerilerini şöyle sıraladı:

  • Ailelerin, özellikle ebeveynlerin bilinçli olması ve gençlere olumlu rol model olmaları büyük önem taşıyor.
  • Elektronik sigaranın bir sigara bırakma yöntemi olmadığını belirten Toprak, bu ürünlerin de ciddi sağlık riskleri barındırdığını kaydetti.
  • Ailece düzenli ve kaliteli zaman geçirilen, iletişimin güçlü olduğu ailelerde çocukların sigara ve alkolü bırakma oranlarının daha yüksek olduğu ifade edildi.
  • Çocukların akademik becerilerinin desteklenmesi, okul dışı sosyal ve kültürel aktivitelere yönlendirilmesi ve olumlu arkadaş çevreleriyle ilişki kurmalarının teşvik edilmesi de koruyucu etki sağlıyor. Spor, sanat ve çeşitli hobilerle ilgilenen gençlerin boş zamanlarını sağlıklı biçimde değerlendirdiğini belirten Toprak, bu sayede riskli davranışlardan uzak kalmanın mümkün olduğunu söyledi.
  • Sigarayı bırakmak isteyenlerin, Sağlık Bakanlığı tarafından onaylı profesyonellerin görev yaptığı ve ülke genelinde hizmet veren Sigara Bırakma Polikliniklerinden destek alabileceğini belirtti.
  • Sigara kullanımına ilişkin eğitim ve farkındalık çalışmalarının okullarda yaygınlaştırılması gerektiğini ifade etti.
  • Televizyon, radyo ve sosyal medya aracılığıyla sigaranın zararlarına yönelik bilinçlendirme kampanyalarının etkili olacağını vurgulayan Toprak, ünlü ve popüler isimlerin vereceği sigara karşıtı mesajların gençler üzerinde olumlu etki oluşturabileceğini kaydetti.
  • Ergenlik döneminde sigaraya başlamanın arkasında çoğu zaman stres, anksiyete veya depresyon gibi psikolojik sorunların bulunduğunu belirten Toprak, bu nedenle gençlere psikolojik destek sağlanmasının ve duygusal sorunlarla başa çıkma becerilerinin geliştirilmesinin önemli olduğunu dile getirdi.
  • Erken yaşta sigaraya başlamanın önlenmesinde hem devlet politikalarının hem de toplumsal farkındalığın büyük önem taşıdığını vurgulayan Toprak, gençlerin sağlıklı tercihler yapabilmesi için doğru rehberlik ve desteğin uzun vadede toplum sağlığına katkı sağlayacağını söyledi.

https://www.haberturk.com/bir-nargile-seansinda-100-sigara-dumani-solunuyor-3865994?page=6

Haberin Girilen Tarihi ve Saati: 01/03/2026 21:07