Erkeklerde yaş ilerledikçe bazı hücrelerde Y kromozomu kaybı görülebiliyor. Uzun süre, Y kromozomunun az sayıda gen taşıdığı için bu kaybın sağlık üzerinde önemli bir etkisi olmayacağı düşünülüyordu. Ancak son araştırmalar, Y kromozomu kaybının çeşitli ciddi hastalıklarla bağlantılı olabileceğini ortaya koyuyor. 60 yaşındaki erkeklerin yaklaşık yüzde 40’ında, 90 yaşındakilerin ise yüzde 57’sinde bu kayıp tespit ediliyor. Sigara kullanımı ve çevresel toksinler süreci hızlandıran faktörler arasında yer alıyor.
Y kromozomu kaybı tüm hücrelerde gerçekleşmiyor. Kromozomu kaybeden hücrelerin soyundan gelen hücreler de Y’yi yeniden kazanamıyor. Bu durum, vücutta hem Y kromozomuna sahip hem de Y’siz hücrelerin bir arada bulunduğu mozaik bir yapı oluşmasına neden oluyor. Laboratuvar çalışmaları, Y’siz hücrelerin normal hücrelere kıyasla daha hızlı çoğalabildiğini ve tümör dokularında artış gösterebildiğini ortaya koyuyor.
Ayrıca Y kromozomu yalnızca erkek cinsiyetinin belirlenmesi ve sperm üretimiyle sınırlı bir rol üstlenmiyor. Y üzerinde bulunan 51 protein kodlayan genin bazıları vücutta yaygın şekilde ifade ediliyor ve bazıları kanser baskılayıcı özellik taşıyor. Bunun yanında, protein üretmeyen ancak genlerin işleyişini düzenleyen çok sayıda kodlamayan gen de içeriyor. Bu genler bağışıklık sistemi ve kan hücrelerinin farklılaşması gibi temel biyolojik süreçlerde etkili olabiliyor.
Araştırma: Y Kromozomu Kaybı Sağlığı Tehdit Ediyor
Klinik çalışmalar, Y kromozomu kaybının kalp hastalıkları, böbrek yetmezliği, Alzheimer ve bazı kanser türleriyle bağlantılı olabileceğini gösteriyor. Almanya’da yürütülen geniş kapsamlı bir araştırmada, 60 yaş üstü erkeklerde Y kaybı oranı yüksek olan bireylerin kalp krizi riskinin daha fazla olduğu belirlendi. Ayrıca COVID-19 kaynaklı ölüm oranlarındaki cinsiyet farkının da kısmen Y kromozomu kaybıyla ilişkili olabileceği değerlendiriliyor. Fareler üzerinde yapılan deneylerde ise Y kromozomu bulunmayan kan hücrelerinin yaşa bağlı hastalıkları artırdığı ve kalp fonksiyonlarını olumsuz etkilediği gözlemlendi.
Bilim insanları, Y kromozomunun DNA diziliminin tamamen çözümlenmesinin ardından, hangi genlerin hangi sağlık sorunlarıyla bağlantılı olduğunu daha net ortaya koymayı amaçlıyor. Elde edilen veriler, Y kromozomunun yalnızca üreme sistemi açısından değil, genel vücut sağlığının korunmasında da önemli bir rol üstlendiğini gösteriyor.
Haberin Girilen Tarihi ve Saati: 25/02/2026 18:06